Özgüven

Bir insanın özgüveninin düşük olduğunu söylerken yaklaşık olarak benzer şeyler düşünüyor ve anlıyor olsak da psikoloji literatüründe “özgüven” kavramının belirgin, net bir karşılığı bulunmuyor. Bunun yanı sıra kavram olarak tam anlamıyla birbirlerini karşılamamakla beraber bütünüyle farklı olduğunu söyleyemeyeceğimiz (self-perception, self-concept, self-image, self-acceptance, self-confidence, ego strength, self-esteem) gibi literatürde yaygın kullanılan kavramlar yer yer kafa karışıklıklarına yol açabilmekte. Özgüven konusunda herkes tarafından kabul edilen net tanımlamalar olmadığının ve olamayacağının altını çizerek yaygın birkaç tanıma göz atalım:

Bandura–> kişinin kendisini değerli hissetme yönündeki yargısı.

Felz–> kişinin belli bir işi başarılı şekilde yapabileceğine, o işin üstesinden gelebileceğine yönelik insancı, kişinin kendi yetenek güç ve kararlarına güvenmesi.

Hambly –> özgüven kişinin kendi yeteneklerine kesin olarak inancı.

Bazı araştırmacılar özgüvenin duruma özgü, geçici bir özellik olmaktan öte süreklilik gösteren bir kişilik özelliği olduğunu düşünmekte(Pervin ve John, 2019).

Bu konuda literatürde derin ve bizim için çok da üzerinde durmanın anlamlı olmadığı kalabalık tartışmalar mevcut. Bunlara burada değinmeyeceğiz. Genel olarak baktığımızda yüksek özgüvenin kişin kendisine karşı olumlu bir bakış açısına sahip olmasıyla birlikte karşılaştığı problemlerin üstesinden başarılı şekilde gelebileceğine olan inancıylala ilişkilendirilirken; düşük özgüven kişini kendisine karşı negatif bir bakış açısına sahip olup karşı karşıya olduğu görevlerde başarı gösterebileceğine dair inancının düşüklüğü ile ilişkilendiriliyor.

Düşük Özgüvene Yol Açan Yaygın Nedenler

Teorik konulara kısaca değindiğimize göre problemin dinamiklerini masaya yatırabiliriz: Özgüveni düşüren nedir? Neden çok donanımlı bazı insanlar özgüven sorunu yaşarken başka kimseler bu kadar kendinden emin olabiliyor?

Neden başkaları böyle bir sorun yaşamazken siz yaşıyorsunuz?

Yüksek Standartlar / Mükemmelliyetçilik

Özgüveni düşük olan insanlar sıklıkla başka insanların yüksek özgüvenli tavırlarını anlamakta zorluk yaşarlar, diğer insanlar yetenekleriyle orantısız yüksek bir özgüvene sahip gibi görünür. “Çok yeteneksiz ama buna rağmen özgüveni çok yüksek; çok boş bir özgüveni var; kendini dünya güzeli sanıyor; çok bilgili olduğunu sanıyor ama halbuki..” türünde düşünceler sıklıkla aklı meşgul eder.

Üstteki türde düşünceler aklınıza geliyorsa muhtemelen bir miktar mükemmelliyetçilikten muzdaripsiniz. Muzdaripsiniz demem eğer mükemmeliyetçi olmayı, yüksek standartlara sahip olmayı pozitif kişilik özellikleri olarak görüyorsanız size garip gelmiş olabilir. Ancak yukarıdaki örneklerde de gördüğünüz gibi birinin bir konuda söz söylemesi, varlığını ortaya koyması için bir takım -oldukça- yüksek şartları yerine getirmesi gerektiği içsel inancını taşıyorsanız kendinizi yeterli görmeniz ve özgüvenli olmanız o derece zorlaşır.

Yüksek standartlara sahip, Mükemmeliyetçi bir insansanız hata yapmak veya bir işi arzu ettiğiniz standartların altında yapmak sizin için korkutucu bir senaryodur. Standartlarımız ne kadar yüksekse algıladığımız yetersizlik hissi de o derece güçlü yaşanır. Bu durum kaçınma, erteleme davranışlarına neden olarak özgüveninizi zedeleyebilir. Yüzeysel gibi görünen bu konu esasen son derece karmaşık boyutları olabilen bir husus. Bu konuda daha detaylı bilgi için mükemmelliyetçilik üzerine daha kapsamlı bir içeriğe yazının altındaki linklerden ulaşabilirsiniz.

Kendine karşı eleştirel ve yargılayıcı olma

Standartlarınız yüksekse kendinize karşı ortalama bir insandan daha yargılayıcı olmanız da oldukça büyük bir olasılık. Hepimizin zihninden kendimize karşı yargılayıcı, eleştirel düşünceler geçse de bazılarımız bunu fazla ciddiye alıp gerçekmiş gibi değerlendirme eğiliminde olurlar. Özellikle eleştirel bir ebeveyn/yetişkin ile büyümüş olanlar için bu eğilim son derece güçlü olabilir. Her küçük hatanızda sizi yargılamak eleştirmek için pusuya yatmış bir iç sesiniz varsa kafanızda türlü tereddütler endişeler oluşması ve yeni adımlar atmanın zorlaşması son derece olası.

Yeterli Deneyime Sahip Olmama

Hem standartlarınızın yüksek olması hem de kendinize karşı katı olmanızın çok doğal bir sonucu yeterince adım atmayıp yetersince deneyime sahip olamamak. Evet, çok hata yapmadınız ama kendinizi geliştiremediniz de. Bir konuda iyi olmanın yolu o konuda yeterli pratiğe, deneyime sahip olmaktan geçiyor. En zayıf olduğumuz konularda bile belli bir gayret ve pratik bizi o konuda yetkin kılabilir. Pek tabi bunu yaparken bir süre o işte çok da iyi olmayabilir ve öğrenme süreci boyunca çok sayıda hata yapabiliriz. Bu durumda sorunun sıklıkla hatalar değil hatalara toleransımızın düşük olması nedeniyle yeterince hata yapmamış olmak olduğunu söyleyebiliriz.

Başka problemlerle birlikte gelişen tablolar

Düşük Özgüven Davranışları

Yüksek Özgüven Davranışları

ÖZGÜVEN DİZİSİNDEKİ YAZILAR

Özgüven Nedir?

Bu yazıda özgüven ile ilgili temel kavramalara ve tartışmalara göz atıyoruz.

Düşük Özgüvene Yol Açan Nedenler

  • Yüksek Standartlar
  • Eleştirel Cezalandırıcı tutum
  • Deneyim Eksiği
  • Karamsar Senaryolar
  • Diğer Problemlere bağlı gelişen tablolar

Özgüveni Geliştirmek

  • Yüksek Standartlar
  • Eleştirel Cezalandırıcı tutum
  • Deneyim Eksiği
  • Karamsar Senaryolar
  • Diğer Problemlere bağlı gelişen tablolar
Rorschach_blot_04

Özgüven Ölçeği

Özgüven ölçeğini kullanarak ne kadar özgüvene sahip olduğunuz konusunda kabaca fikir sahibi olabilirsiniz.

Bu yazıdaki içerik ilginizi çekmişse daha fazla içeriğe ulaşmak ve yeni içeriklerden haberdar olmak için mesleki İnstagram hesabımı takip edebilirsiniz.

Yorum Bırak:

Mail adresiniz yayınlanmayacak.

Sliding Sidebar

PSK ÇAĞRI GÜNEŞ

Psk Çağrı

Merhaba.
Ben Uzman Klinik Psikolog Çağrı Güneş.
...

Randevu Talebi

Şubat 2023
Pts Sal Çar Per Cum Cts Paz
303112345
6789101112
13141516171819
20212223242526
272812345

Takipte Kalın

Önemli Kısayollar

WeCreativez WhatsApp Support
En kısa zamanda size dönüş yapacağım.
👋 Size nasıl yardımcı olabilirim?